Autyzm

Autyzm dziecięcy jest całościowym zaburzeniem rozwojowym sklasyfikowanym w ICD 10 w dziale F 84.00.
Autyzm dziecięcy wraz z innymi całościowymi zaburzeniami rozwoju stanowi poważne zaburzenie rozwojowe o podłożu neurobiologicznym.

Na skutek działania różnorodnych czynników (genetycznych, pre- i postnatalnych, środowiskowych) dochodzi do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Pierwsze niepokojące objawy widoczne są już u bardzo małych dzieci, najczęściej już w pierwszym roku życia. Jednak pełne ujawnienie się objawów następuje najczęściej pomiędzy drugim a trzecim rokiem życia. W Polsce, z e względu na brak specjalistów i ośrodków diagnostycznych, średni wek uzyskiwania diagnozy jest znacznie późniejszy (ok. 5-6 roku życia, a w przypadku słabiej zaznaczonych objawów lub Zespołu Aspergera jeszcze później).

Objawy

Autyzm objawia się zespołem głębokich, jakościowych  zaburzeń w zachowaniu opisywanych w trzech obszarach wg ICD 10:
- trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu kontaktów społecznych uniemożliwiające prawidłowe poznawanie świata i funkcjonowanie w społeczeństwie;
- specyficzne zaburzenia mowy lub jej brak;
- poważny deficyt wyobraźni, zdolności do twórczej, społecznej zabawy w dzieciństwie, a u osób dorosłych sztywność   zachowań i zainteresowań oraz czynności stereotypowe.

Autyzm współwystępuje często z innymi rodzajami niepełnosprawności, w szczególności z upośledzeniem umysłowym,  a także epilepsją, wadami wzroku, słuchu, mózgowym porażeniem dziecięcym. W okresie dorastania u osób z autyzmem często obserwuje się także  zaburzenia nerwicowe, depresje, a nawet psychozy.   
U osób z autyzmem występuje również szereg zaburzeń integracji sensorycznej (SI), jak nadwrażliwość wzrokowa, słuchowa czy nadwrażliwość na dotyk, silne reakcje lękowe. Wszystkie te zaburzenia powodują poważne zaburzenia zachowania – natręctwa, zachowania destrukcyjne, agresję, autoagresję. Przy braku odpowiedniego postępowania terapeutycznego, prowadzi to najczęściej do długotrwałych hospitalizacji z zastosowaniem środków unieruchamiających, izolacji, braku możliwości kontynuacji edukacji, a wreszcie do wykluczenia społecznego.

Najczęstsza przyczyna niepełnosprawności u dzieci

Prowadzone na świecie badania epidemiologiczne wskazują, że stale wzrasta odsetek dzieci z autyzmem wśród rodzących się dzieci. W Polsce według ostrożnych szacunków przyjmuje się, że na 10 000 narodzin przypada 20 dzieci dotkniętych autyzmem. W Europie Zachodniej dane mówią o 60 rodzących się dzieci z autyzmem na 10 000 narodzin. Z szeregu najnowszych badań wynika, że w krajach o zaawansowanym poziomie rozwoju cywilizacyjnego autyzm staje się najczęstszą przyczyna niepełnosprawności u dzieci.

Wśród przyczyn tego zjawiska  specjaliści wymieniają  między innymi:
-    Zmianę kryteriów diagnostycznych uwzględniających obserwowane i opisywane w literaturze przedmiotu objawy oraz znaczny postęp w zakresie dostępności do diagnozy;
-    Uznaje się, że aktualnie znacznie więcej dzieci, które były wcześniej diagnozowane jako upośledzone umysłowo, ale tez jako psychotyczne, jest diagnozowanych jako autystyczne;
-    rozwój  bardziej precyzyjnych narzędzi psychologicznej i neurologicznej diagnozy funkcjonalnej małych dzieci;
-    wiedza medyczna i doskonała aparatura pozwala obecnie na ratowanie życia bardzo małych i słabych noworodków, czego odległym następstwem  są czasem  uszkodzenia układu nerwowego objawiające się między innymi autyzmem dziecięcym;
-    coraz większa wiedza społeczna na temat autyzmu – dp diagnozy zgłasza się coraz więcej rodziców, którzy wiedzą co to jest autyzm i dostrzegają niepokojące ich zachowania swoich dzieci;

Terapia
W terapii autyzmu dziecięcego najważniejsza jest wcześnie postawiona diagnoza (2-3 rok życia) i systematyczne, długotrwałe wielospecjalistyczne postępowanie  terapeutyczno-rehabilitacyjne. Powodzenie terapii  zależy zarówno od intensywności  oddziaływa , jak i  od głębokości uszkodzenia  układu nerwowego  w tym także od stopnia niepełnosprawności umysłowej  a także  od współwystępowania zaburzeń sprzężonych z autyzmem. Jednak niezależnie od wyjściowego poziomu nasilenia zaburzeń w przypadku każdej osoby z autyzmem oddziaływania terapeutyczne powinny być każdorazowo dostosowywane do potrzeb i możliwości danej osoby oraz jej rodziny. W prowadzeniu terapii powinno się uwzględniać programowanie dynamiczne, uwzględniające pojawiające się zmiany w funkcjonowaniu osoby z autyzmem (zarówno związane z poprawa funkcjonowania, jak i możliwym pogorszeniem). Istotne jest, aby w planowaniu i realizowaniu oddziaływań terapeutycznych uwzględniać zarówno cele krótko -, jak i długoterminowe, gdyż w zależności od wieku i poziomu głębokości zaburzeń, celem terapii powinno być przygotowanie osoby z autyzmem do kolejnego etapu edukacji i życia (przedszkola, szkoły, pracy zawodowej itp.). Terapia powinna być prowadzona przez zespół specjalistów odpowiednio przygotowanych i przeszkolonych do pracy z osobami z autyzmem. Terapia i wsparciem powinny zostać objęte także rodziny osób z autyzmem.
Obecnie uważa się, że autyzm wraz z innymi całościowymi zaburzeniami rozwoju należy do tzw. Spektrum zaburzeń autystycznych. Stąd terapia powinny zostać z jednej strony objęte zarówno osoby z bardzo głębokim poziomem zaburzeń, niemówiące, nie  będące w stanie samodzielnie funkcjonować, jak również osoby z bardzo niewielkim poziomem zaburzeń, które ze względu na ich specyfikę są bardzo często traktowane jako dziwaczne, są niezrozumiane przez otoczenie i wykluczane społecznie.
Terapia autyzmu powinna być dostosowana do wieku i potrzeb osoby z autyzmem.